19 Ağustos 2019, Pazartesi Favorilere ekleAçılış sayfası yapKünyeİletişim
 
Anasayfa Güncel Siyaset Ekonomi Spor Sağlık Kültür-Sanat Yaşam Teknoloji Video Haber English Dünyadan
ÜYE ALANI
Üye Ol     Parola Hatırlat
 
O bir dev !   Dubaili hackerlarla işbirliği yapan dolandırıcılara suçüstü
 
Elektronik atıklar ağaca dönüştürülüyor   Gaziantep Tanitim Filmi
KÖŞE YAZILARI
Uzm.Psikolog Hayrettin Şahin
Yaşamadıktan sonra
Nurgün Balcıoğlu
Mösyücüğüm, güle güle…
Ülkü Tamer
Ayfer Tuzcu Ünsal
KADINLAR VE İNEKLER
Metin Atamer
Maarif
Hikmet Aksoy
Demokrasi yarışı ve ülke gerçekleri...
Celal Deniz
Irkçılığın tedavisi var mıdır?
Sümeyra Yapıcı
NEDEN HAYIR DİYEMEYİZ?
İlter Serim
Taşımacılık (Transportasyon) Ulaşım – Ulaştırma
Özer Karınca
Herkes kendi adaletini sağlarsa
Halit Ziya Biçer
Şikayetname
Prof.Dr.Can Akkoç
Çevresel mahpusluk
Veli Yalçın
İNCİR ÇEKİRDEĞİNİ DOLDURAN HEYKELLER: KUŞADASI NECATİ KORKMAZ MİKRO MİNYATÜR MÜZESİ
Leyla Adın
Ormanlarımız yanıyor
Yaşar Özen
GAZETECİLİK
Doç. Dr. A. Sera Özbaşar
Takım yönetimi
Av. Aziz Canatar
Adelet ve yargı (4)
Aykut Tuzcu
Körfez ülkeleri ve Türkiye
ÇOK OKUNAN HABERLER
Suriye sınırında askeri hareketlilik
Küçük çocuğun tehlikeli oyunu, iş yerini yakıyordu
Büyükşehir’in ev sahipliğinde tenis şampiyonası başladı
Mavikent Mahallesi’ne yeni sosyal donatı alanları yapılıyor
Uluslararası STEAM Modeli projesi
Yerel esnafa sahip çıkmak bir vatandaşlık görevidir
Bayramı ülkelerinde geçiren Suriyelilerin dönüşü başladı
Yapılan teklifler kabul edilemez
Her fakülte farklı günlerde kayıt alacak
Orçan, Sanko Sanat Galerisi’nde resim sergisi açacak
E-GAZETE
      
RÖPORTAJ

Türkiye, dünyanın sağlık merkezi konumuna geliyor
Gaziantep Üniversitesi gerek hizmet olarak gerekse bölgeye hitap etmesi açısından Türkiye’nin sayılı üniversitelerden bir tanesidir
ANKET
Teröre destek verenler için idam cezası getirilmeli mi?
     
Önemli Bilgiler
Nöbetçi Eczaneler Hava Durumu
Önemli Telefonlar Vefat Edenler
Döviz Kurları & Altın
 
  Veli Yalçın
 
Geçmişin Yok Olan Mirası : Kapı Tokmakları

   23 Şubat 2019
 

Ev insanların hayatından önemli bir yere sahiptir. İnsan yaşamının büyük bir bölümünü orada geçirir, duygularını, düşüncelerini ve en çok da kişiliğini evine yansıtır. Hayatına girmek istediğimiz kişinin önce kapısını çalarız. Normal zamanlarda ev halkı dışında kimsenin bu kapıdan izinsiz girme hakkı yoktur. Evin kapısı, aile özelinin, mahremiyetinin başladığı sınır taşı niteliğindedir.  Günümüzde tüm evler birbirine benzer ancak bu evlerin eski zamanlarında öyle güzel ve özel yerleri vardır ki insana bütün yorgunluğunu unutturur. Kapı Tokmakları, tam da bunun karşılığıdır.

Gezmek için Anadolu’nun küçük kasabalarına (Tire/İzmir, Kemaliye/Erzincan, Muğla, Tokat, Cumalıkızık/Bursa, Hatay, Urfa, Divriği/Sivas, Safranbolu/Karabük gibi) gittiğimde, doyasıya içime çekerim kokusunu, dolaşırım çıkmaz sokaklarını, yılların yorgunluğunu üzerinde taşıyan evlerin kapılarını seyreder ve üzerindeki kapı tokmaklarını okşarım. Hele sokaklar tenha ise eğer kapılar da açılmıyorsa seyrine doyum olmaz. Birbirinden güzel ve onlarcası senin dokunmanı bekliyordur. “Bu evlerde kimler yaşadı, kimler dokundu bu kapı tokmaklarına” diye düşünürüm. Kapı tokmakları eski evlerde bugünkü “zil” yerine kullanılmaktadır.

Kapıyı çalıp geldiğini evdekilere haberdar etmeye yarayan kapı tokmakları sadece yerine getirdiği işlevi açısından değil, estetik değerleri ve görünümleri açısından da bir dönemin anlayışını yansıtan eserlerdir. Günümüzdeki kapı zilleri ile geçmişin kapı tokmakları aynı amaca hizmet etseler bile estetik değerleri kıyaslanmayacak düzeydedir.

Geçmişin kapı tokmakları içinde bulunduğu topluma verdiği mesajlar vardı. Her kapı tokmağının taşıdığı şekil ve çıkardığı sese göre farklı anlamlar taşırdı. Kapının üzerinde ana tokmak ve ana tokmağın altında küçük bir tokmak daha bulunurdu. Ana tokmağın yani büyük tokmağın sesi geliyorsa, kapıyı çalanın erkek, alttaki küçük tokmağın sesi geliyorsa, kapıyı çalanın kadın olduğunu bilinirdi.  

Kapı tokmakları üzerinden ailelerin sosyal ve kültürel kimlikleri anlaşılmaktadır.  Fakir evlerdeki kapı tokmakları ince, basit, demir ve halkalar şeklindedir. Zengin evlerdeki kapı tokmakları kalın, ağır, süslü ve pirinçtendir.

Kapı tokmakları oldukça değişik biçimlerde yapılmış olup geometrik desenlerle birlikte hayvan (kuş, yılan gibi) motifleri ve insan figürleri bulunmaktadır. Kapı tokmakları da zaman içinde değişime uğramışlardır. Türklerin İslamiyeti kabulünden sonra insan figürleri ve hayvan motifleri yok olarak yerini oval ve yuvarlak gibi sadece şekillere bırakmıştır. Osmanlı döneminde en yaygın olanı, el şeklindeki kapı tokmaklarıdır.  El şeklindeki tokmaklarda yüzüğün orta, yüzük parmağında olması veya hiç olmaması ev sahibinin medeni (bekar, evli veya dul oluşu) hakkında bilgi vermektedir.

Toplumun büyük çoğunluğunun muhafazakar olmasıyla övünmesine karşın tarihi eserlere ilgisizliğimiz, özensizliğimiz ve tahripkarlığımız saklanamaz bir gerçektir. Tarihi binaları çok fazla koruyamamış olsak da, ev kapıları ve kapı tokmaklarından günümüze kadar gelenler bulunmaktadır. Ülkemizin birçok kasabasında rastladığımız bu kültür mirasının koruma altına alınması ve  Kapı Tokmakları Müzesi  oluşturulması tarihsel bir sorumluluktur. Bu sorumluluk Kültür Bakanlığı ve yerel yönetimlerin önünde durmaktadır.  Çünkü geçmişe bir de kapı tokmakları üzerinden bakmak gerekir.

 

 
Yorumlar Sende yorum yaz
Köşe yazısına yorum eklemek için üye girişi yapmanız gerekmektedir.
Üye ol       |       Üye Girişi

Bu köşe yazısı için eklenmiş yorum bulunamadı.

Diğer Yazıları Tüm Yazıları
 . İNCİR ÇEKİRDEĞİNİ DOLDURAN HEYKELLER: KUŞADASI NECATİ KORKMAZ MİKRO MİNYATÜR MÜZESİ
 . Amsterdam’ın Gizemli Heykelleri
 . Türkiye’nin gül bahçesi: Isparta
 . “Güze: Türkiye'nin İlk Gül Müzesi” (!)
 . Manisa
 . Kemaliye Mani Yolu
 . Sayat Nova ve Gül Bayramı
 . Dünyadaki İlginç Mezarlıklardan Bir Demet
 . Gezginlerin yol üstünde tattığı değişik lezzetler
 . GENT
 . Amsterdam’ın Masalsı Kasabaları: Edam, Volendam ve Marken
 . Avrupa’nın Başkenti : Brüksel
 . Brugge
 . DAMLA SAKIZININ ANAVATANI: SAKIZ ADASI
 . Yahudilerin Yok Olan Tarihsel Mirası: Kortejo Evleri
 . Geçmişin Yok Olan Mirası : Kapı Tokmakları
 . İzmir’in Tarihi Semti: Basmane
 . Denizli
 . Gesi ve Tavlusun
 . Ağırnas
 . Kayseri’de kadim bir yerleşim yeri: Germir
 . Talas
 . Kayseri
 . İZMİR’İN BUTİK MÜZELERİ : MASK, KARİKATÜR , OYUNCAK VE RADYO MÜZELERİ
 . Kavaklıdere / Muğla
 . HOŞGÖRÜNÜN VE BARIŞIN ADRESİ : HACIBEKTAŞ
 . Sıra Dışı Bir Butik Otel : Saman Otel
 . Gümrü / Gymuri
 . GRAVYER PEYNİRİNİN DOĞDUĞU YER : KARS
 . KOS ( İstanköy ) ADASI
© 2011 Gaziantep Sabah Gazetesi AnasayfaİletişimKünye

vemedya