Antik sanat eserleri geçmiş hastalıkların izlerini taşıyabiliyor
Çocuk Nörolojisi Uzmanı Prof. Dr. Sedat Işıkay fark etti, bilimsel literatüre taşıdı.
Gaziantep Zeugma Mozaik Müzesi’nde sergilenen yaklaşık 1800 yıllık Roma mozaiği, bu kez sanatsal değeriyle değil, içerdiği olası tıbbi ayrıntıyla dikkat çekti. Medical Point Gaziantep Hastanesi Çocuk Nörolojisi Uzmanı Prof. Dr. Sedat Işıkay, müzede sergilenen Telete–Dört Mevsim Mozaiği’nde yer alan bir figürün ayağındaki sıra dışı duruşunu fark ederek bilimsel inceleme başlattı. Mozaiğin bir figüründe görülen aşağı doğru yönelmiş ayak pozisyonunun, modern tıpta “ekinus tipi ayak deformitesi” olarak tanımlanan durumu düşündürebileceği değerlendirildi.
Dünyaca ünlü Çingene Kızı Mozaiği’nin de sergilendiği Zeugma Mozaik Müzesi’ni ziyaret eden Prof. Dr. Sedat Işıkay, müzenin ikinci katında bulunan Telete–Dört Mevsim Mozaiği’ndeki figürlerden birinin ayağındaki anatomik görünüme dikkat çekti.
Roma dönemine, MS 2–3. yüzyıla tarihlenen mozaikte Dionysos’un kızı Telete, dört mevsimin alegorik tasvirleriyle birlikte betimlenirken, figürlerden birinin ayağının normal anatomik duruştan farklı şekilde aşağı doğru yöneldiği görüldü.
Tıbbi açıdan incelenen görüntünün, özellikle ayak bileğinin aşağı doğru bükülmesiyle karakterize edilen “ekinus” tipi bir deformiteyi düşündürebileceği değerlendirildi.
Prof. Dr. Sedat Işıkay, değerlendirmesinde önemli bir bilimsel sınıra da dikkat çekti. Yaklaşık 1800 yıllık bir sanat eserindeki tasvir üzerinden kesin bir hastalık tanısı konulamayacağı belirtilirken, mozaiğin günümüze ulaşan kısmının ayağın tüm anatomik özelliklerini değerlendirmek için yeterli olmadığı ifade edildi.
Karşı ayağın yeterince korunmamış olması, anatomik yapıların tamamının görülememesi ve Roma sanatında figürlerin estetik veya sembolik amaçlarla farklı biçimlerde tasvir edilmiş olabilmesi nedeniyle bulgunun kesin bir “çarpık ayak” tanısı olarak değil, “olası ekinus tipi ayak deformitesi” şeklinde değerlendirilmesinin daha doğru olduğu belirtildi.
1800 yıl önceki sanat eserinden modern tıbba uzanan dikkat çekici ayrıntı
Çalışmanın dikkat çeken yönlerinden biri de söz konusu anatomik görünümün, yüzlerce yıl boyunca sanat tarihi ve arkeoloji açısından incelenen bir eserde bulunmasına rağmen pediatrik tıp literatüründe daha önce bilimsel olarak tanımlanmamış olması.
Prof. Dr. Sedat Işıkay’ın yaptığı literatür değerlendirmesinin ardından hazırlanan bilimsel çalışma, uluslararası çocuk ortopedisi dergisi Journal of Pediatric Orthopaedics B tarafından yayımlanmak üzere kabul edildi.
Böylece Zeugma’da yaklaşık 1800 yıl önce yapılmış bir Roma mozaiği, yalnızca sanat ve arkeoloji açısından değil, tıp tarihine ilişkin olası bir gözlem açısından da bilimsel literatüre taşınmış oldu.
Tıp ve sanat tarihinin kesiştiği bu tür çalışmalar, geçmiş toplumlarda hastalıkların ve fiziksel farklılıkların nasıl algılandığı ve sanat eserlerine nasıl yansıdığı konusunda önemli ipuçları sağlayabiliyor.
Tarih boyunca yapılan resim, heykel ve mozaiklerde çeşitli kas-iskelet sistemi hastalıklarını veya fiziksel farklılıkları düşündüren tasvirler bilimsel araştırmalara konu olurken, uzmanlar bu eserlerin modern bir tıbbi görüntüleme yöntemi gibi değerlendirilmemesi gerektiğine dikkat çekiyor.
Zeugma’daki mozaik de bu açıdan dikkat çekici bir örnek oluşturuyor. Eserdeki ayak görüntüsünün kesin bir hastalık tanısı koydurmadığı, ancak modern tıp açısından anlamlandırılabilecek anatomik bir ayrıntıyı koruduğu değerlendiriliyor.
Her yıl çok sayıda yerli ve yabancı ziyaretçiyi ağırlayan Zeugma Mozaik Müzesi’nde sergilenen Telete–Dört Mevsim Mozaiği, bundan sonra ziyaretçilerin yalnızca sanatsal açıdan değil, tıbbi açıdan da dikkatini çekebilecek. Çingene Kızı Mozaiği’nin hemen yakınında bulunan eserdeki yaklaşık 1800 yıllık ayak tasviri, bir çocuk nöroloğunun tıbbi bakışıyla yeniden değerlendirildi ve bilimsel literatüre taşındı.Haber Merkezi
RSS