DÜZEN
Her yıl Aralık ayına gelirken Türkiye büyük Millet Meclisi’nde, hararetli tartışmalara sahne olan bir kanun konuşulur: BÜTÇE KANUNU. Her kamu kuruluşunun bütçesi ciddi tartışmalara neden olur. Benim, bu bütçe tartışmalarında, en fazla ilgi duyduğum konu Milli Eğitim Bakanlığı’nın bütçesi. Neden diye sorarsanız, bence bir ülkenin istikbali, Milli Eğitimle doğrudan ilgilidir. Büyük Önder Atatürk’ün Milli Eğitim ile sözlerini hatırlamamız gerek. ‘En Büyük Savaş, Cahilliğe karşı Yapılan Savaştır’ diye söylediği ilk Milli Eğitim Şurası’ndaki sözlerini unutmamak gerek.
Hatta devam eden dönemde şu sözleri son derece önemlidir: ‘Eğitimdir ki Bir Milleti Ya Hür, Bağımsız, Şanlı, Yüksek Bir Toplum Halinde Yaşatır, Ya Da Esaret ve Sefalete Terk Eder.’ Bu sözlerin bize çok şeyler ifade ettiği aşikardır. Hatta aynı Şura’da söylediği bir söz benim aklımdan hiç çıkmamakta. ‘Milletleri Kurtaranlar Yalnız ve Ancak Öğretmenlerdir” diyerek öğretmenlerin ne kadar mukaddes olduğunu ifade etmiştir.
Bu kadar değer verdiğimiz bir kurumun yıllık bütçesi benim ilgimi çeker. Hatta bu bütçedeki yatırım bedellerini araştırırım. Önümüzdeki 2027 yılı Milli Eğitim Bakanlığı Bütçesi 2 trilyon 458 milyar 762 milyon lira olarak teklif edilmiş. 2026 yılı bütçesine göre %26 artış göstermiş. Burada önemli olan da yatırım bedeli. Toplam bütçenin %7.8 yatırıma ayrılmış. Yani okul yapımına ayrılan bedel 191 milyar 784 milyon.
Bu konu hepimizi çok ilgilendirir. Yıllık resmi okul yapımı sayısı, Atatürk’ün gösterdiği hedefler için yeterli mi? Bunu araştırmakta yarar olduğunu düşünmekteyim.
Bir başka kurum ise toplumun manevi değerlerine yönelik Atatürk’ün emri ile kurulan Diyanet İşleri Başkanlığı. 2027 yılı Türkiye bütçesinden bu kuruma ayrılan kısım 229 milyar 100 milyon olarak tasarlanmış. Bir evvelki seneye nazaran %31 artış göstermiş. 2006 senesinde 78,608 olan cami sayısı 2026 senesinde 90,643 sayısına erişmiş.
Hacettepe Üniversitesi’nin girişinde bir taş yapıt vardı. Üzerinde, Skolastik düşüncenin filozofu olarak bilinen Thomas Aquinas’a ait olduğu söylenen bir cümle idi: ‘"Timeo hominem unius libri" Tek kitaplı insandan korkarım. Daha sonra birileri bu taş anıtı oradan kaldırttı. Aslında tek kitapla eğitimin doğru olmadığına yürekten inanırım. Bu nedenle Diyanetin diğer dini inançları olan yurdum insanlarına da hizmet vermesini hep dilerdim.
Cami sayısındaki artışı, Milli Eğitim Bakanlığı’na bağlı resmi okullarda görmemekteyiz. 2006 yılı itibari ile resmi okul sayımız 41,301 iken geldiğimiz 2026 senesinde bu sayı 59,914’de ulaşmış. Uhrevi değerlere Devletin yaptığı yatırımların, dünyevi konularda da yapılması gerekirken yapılamamasının nedenleri üzerinde düşünmek gerek.
Bu arada Türkiye’de nüfus bilgilerini de değerlendirmenin doğru olacağını düşünmekteyim. Bu nedenle resmi rakamlardan gidelim. 2006 yılı itibari ile Türkiye nüfusu 68 milyon 626 bin 337 olarak verilmekte. Ancak 2026 yılına geldiğimiz zaman nüfusumuz 86 milyon 502 bin olarak kayıtlarda. Aradaki artış 20 milyon 564 bin, yani yılda 1 milyon artmaktayız. Yılda 1 milyon artışa göre gerekli eğitim yatırımı yapıldığına inanmak çok isterim.
Diğer taraftan yeni nesil çocukların yeterince beslenmediğine de inanan bir insanım. Halkın yoksulluk içinde çocuk yetiştirme konusunda olumsuz düşüncelerini, televizyonlarda toplum araştırmalarında izliyoruz.
Türkiye’de 2025 yılı doğurganlık değeri 1.42, bu değerin 2026 yılı olarak telaffuz edilen rakam 1.38, ancak bazı kaynaklar 1.27 oranı yıl sonunda ulaşılacak değer olduğunu söylemekte.
Yaşlı bir nüfusa doğru gitmekteyiz. Topluma ‘%6 büyüdük’ demekle, toplum refahının büyüdüğüne inanmamak gerek. Bu büyümeyi gerçekleştirecek genç neslin, sağlıklı ortamlarda gelişmesi kaçınılmazdır. “Gelecek” endişesi olmayan, yarını düşünmeden çağdaş eğitim verilmesi önemlidir. Çocukların küçük yaşta beslenmesi her şeyden önemlidir. Ülke için büyümenin en önemli anlamı, zenginleşen bir ülkede, elde edilen nemanın halka yansıtılması şarttır.
En önemli değer ise genç nesli yetiştirecek olan öğretmenlerimizin gelecek için kaygılarının olmaması en kritik unsurdur. Ülkemde halk, öncelikle öğretmenler, geçim sıkıntısı çeken aileler, yaşlı emekli kıymetlilerimiz, bu değerlere hassasiyetle yaklaşmamız gerek. Bunları yitirirsek geri getirmemiz olanaksızdır.
Bir cümle okudum, nerede olduğunu pek hatırlamıyorum, ancak çok güzel bir ifade ‘Dünyada insanlık düzeni yok olsa bile, din simsarları, sülükler ve hamam böcekleri yaşamlarını sürdürürler,’ diye bir sözüm geldi söyledim hem nalına hem mıhına.
