Üretim ve kârlılık artarken gelir dağılımındaki dengesizlik derinleşti

Türkiye ekonomisinde kişi başına düşen gelir kağıt üstünde artış kaydederken, açıklanan son veriler büyüme pastasından emeğin aldığı payın küçüldüğünü ve sermayenin kazancının katlandığını ortaya koydu. Üretim ve kârlılık artarken gelir dağılımındaki dengesizlik derinleşti. Çalışanların katma değerden elde ettiği pay gerilerken halkın alım gücü erimeye devam etti.

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), 2025 yılına ilişkin yıllık Gayrisafi Yurtiçi Hasıla (GSYH) verileri ile 2026 yılının ikinci çeyreğine ilişkin GSYH sonuçlarını açıkladı.

Yıllık verilere dayalı olarak hesaplanan bağımsız GSYH, zincirlenmiş hacim endeksiyle 2025 yılında bir önceki yıla göre yüzde 3,7 arttı.

Üretim yöntemiyle cari fiyatlarla GSYH, 2025 yılında bir önceki yıla göre yüzde 41,6 artarak 63 trilyon 240 milyar 524 milyon Türk Lirası oldu.

Gayrisafi yurt içi hasılada en yüksek payı 2025 yılında yüzde 15,6 ile imalat sanayi aldı. İmalat sanayisini yüzde 12,9 ile toptan ve perakende ticaret; motorlu kara taşıtlarının ve motosikletlerin onarımı, yüzde 9,2 ile gayrimenkul faaliyetleri izledi.

Yıllık GSYH'de en düşük pay ise hanehalklarının işverenler olarak faaliyetleri için gerçekleşti.

Kişi başına GSYH, 2025 yılında cari fiyatlarla 714 bin 682 Türk Lirası, ABD Doları cinsinden ise 18 bin 103 dolar oldu.

2025 yılında en yüksek büyüme yüzde 11 ile inşaat sektöründe gerçekleşti. İnşaatı yüzde 8,5 ile kültür, sanat, eğlence, dinlence ve spor ile yüzde 7,9 ile bilgi ve iletişim faaliyetleri takip etti.

En fazla küçülen sektörler ise yüzde 8,5 ile tarım, ormancılık ve balıkçılık, yüzde 5 ile su temini; kanalizasyon, atık yönetimi ve iyileştirme faaliyetleri ve yüzde 4,2 ile hanehalklarının işverenler olarak faaliyetleri oldu.

Yerleşik hanehalklarının nihai tüketim harcamaları 2025 yılında bir önceki yıla göre yüzde 4,2 arttı. Bu harcamaların cari değerlerle GSYH içindeki payı yüzde 54,4 olarak hesaplandı.

Hanehalkı harcamalarında en yüksek payı yüzde 21,4 ile gıda ve alkolsüz içecekler, yüzde 18 ile konut, su, elektrik, gaz ve diğer yakıtlar ve yüzde 15 ile ulaştırma aldı.

Devletin nihai tüketim harcamaları ise 2025 yılında yüzde 1 arttı. Devletin nihai tüketim harcamalarının GSYH içindeki payı yüzde 13,9, gayrisafi sabit sermaye oluşumunun payı yüzde 30,7 oldu. Mal ve hizmet ihracatı 2025 yılında zincirlenmiş hacim endeksine göre yüzde 0,6 azalırken, ithalat yüzde 4,6 arttı.Toplam mal ve hizmet ihracatının cari GSYH içindeki payı yüzde 24,7, ithalatın payı ise yüzde 25 oldu.

Gelir yöntemiyle GSYH hesaplamalarına göre işgücü ödemeleri 2025 yılında bir önceki yıla göre yüzde 40 artarken, brüt işletme artığı/karma gelir yüzde 41,3 yükseldi.

İşgücü ödemelerinin cari gayrisafi katma değer içindeki payı 2024 yılında yüzde 36,9 iken 2025 yılında yüzde 36,6'ya geriledi. Net işletme artığı/karma gelirin payı ise yüzde 43,3'ten yüzde 44,3'e çıktı.

TÜİK'in 2026 yılının ikinci çeyreğine ilişkin ilk tahminine göre GSYH, zincirlenmiş hacim endeksiyle bir önceki yılın aynı çeyreğine göre yüzde 2,3 arttı.Mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış GSYH zincirlenmiş hacim endeksi de bir önceki çeyreğe göre yüzde 1,1 yükseldi.

2026 yılının ikinci çeyreğinde bir önceki yılın aynı dönemine göre en yüksek büyüme yüzde 13,3 ile tarım, ormancılık ve balıkçılık sektöründe gerçekleşti.

Bu sektörü yüzde 8,6 ile bilgi ve iletişim faaliyetleri, yüzde 4 ile kamu yönetimi, eğitim, insan sağlığı ve sosyal hizmet faaliyetleri izledi.

Sanayi yüzde 2,4, finans ve sigorta faaliyetleri yüzde 2,1, gayrimenkul faaliyetleri yüzde 2,1, mesleki, idari ve destek hizmet faaliyetleri yüzde 2 büyüdü. Ticaret, ulaştırma, konaklama ve yiyecek hizmetlerinde büyüme yüzde 0,5'te kaldı.

İnşaat sektörü ise yüzde 1,9 küçüldü.

Üretim yöntemiyle GSYH tahmini, 2026 yılının ikinci çeyreğinde cari fiyatlarla bir önceki yılın aynı çeyreğine göre yüzde 36 artarak 19 trilyon 869 milyar 747 milyon Türk Lirası oldu. GSYH'nin ikinci çeyrek değeri cari fiyatlarla ABD Doları bazında 438 milyar 347 milyon olarak gerçekleşti.

Yerleşik hanehalklarının nihai tüketim harcamaları 2026 yılının ikinci çeyreğinde bir önceki yılın aynı dönemine göre yüzde 3,5 arttı.

Aynı dönemde devletin nihai tüketim harcamaları yüzde 1,8 azalırken, gayrisafi sabit sermaye oluşumu yüzde 0,6 arttı.

Mal ve hizmet ihracatı 2026 yılının ikinci çeyreğinde bir önceki yılın aynı çeyreğine göre yüzde 3,4 azalırken, ithalattaki düşüş yüzde 6,4 oldu.

İşgücü ödemeleri 2026 yılının ikinci çeyreğinde bir önceki yılın aynı dönemine göre yüzde 36,7 artarken, net işletme artığı/karma gelir yüzde 38,7 yükseldi.

İşgücü ödemelerinin cari fiyatlarla gayrisafi katma değer içindeki payı geçen yılın ikinci çeyreğindeki yüzde 38,3 seviyesinden yüzde 38,1'e geriledi. Net işletme artığı/karma gelirin payı ise yüzde 41,3'ten yüzde 41,6'ya çıktı. Cumhuriyet