Siyasi operasyonlar ve ihlaller adaletsizliği derinleştiriyor

İnsan Hakları Derneği Antep Şubesi, ‘Çözüm süreci için acilen atılması gereken 5 adım’ konulu Antep Adliyesi önünde basın açıklaması yaptı. Yönetim Kurulu Üyesi Av. Derviş Karakuş ‘’18 Ağustos yayımlanan 7595 sayılı Millî Dayanışma ve Toplumsal Bütünleşmenin Güçlendirilmesine Dair Kanunu eksikliklerine rağmen çözüm sürecinde önemli bir adım olarak değerlendirmekteyiz. Ancak ifade özgürlüğü ve protesto hakkı, medya özgürlüğü, muhalefete ve sivil topluma yönelik siyasi operasyonlar ve daha pek çok alanda yaşanan ihlaller, adaletsizliği derinleştirmekte, toplumda güvensizlik yaratıyor’’ dedi.

Toplumsal onarımı sağlayacak
toplumsal barış oluşturulmalı

Karakuş, ‘’7595 sayılı Kanun, silahsızlanma ve tasfiye sürecine bağlı hukuki sonuçlar bakımından önemli bir çerçeve oluşturmakla birlikte kanunun yürürlüğe girmesi ile kalıcı barışın kurulması aynı şey değil. Kanunun uygulanması, demokratikleşme reformları, etkili Meclis denetimi ve geçmişle yüzleşme süreçleriyle birlikte ele alınmalı. Bu çerçevede silahsızlanma ve tasfiyeyi odağına alan 7595 sayılı kanunla eş zamanlı olarak; siyasi katılım, temel haklar, yerel demokrasi ve eşit yurttaşlığı esas alan bir demokratikleşme programı; nihayet hakikat, adalet, yüzleşme, mağdurların hakları ve toplumsal onarımı amaçlayan bir toplumsal barış programı oluşturulmalı. Bu üç alanın birlikte ilerlemesi, çözüm sürecinin yalnızca silahlı çatışmanın sona ermesiyle sınırlı kalmaması ve kalıcı bir demokratik barışa dönüşebilmesi bakımından hayati önem taşıyor’’ şeklinde konuştu.

Kanunun uygulanması şeffaf ve

hukuki güvencelere bağlı olmalı

Kanunun uygulanmasının şeffaf, denetlenebilir ve hukuki güvencelere bağlı olması gerektiğini kaydeden Karakuş, ‘’7595 sayılı Kanun’un 1, 3 ve 6. maddeleri, örgütün fiili varlığının sona erdiğinin ve silahların teslim edildiğinin tespit edilmesi, bu tespitin MGK kararıyla teyit edilerek Resmi Gazetede yayımlanması koşuluna bağlı düzenlemeler içeriyor. MGK kararının Resmi Gazetede yayımlanmasından sonra Kanun, belirli soruşturma ve kovuşturmaların ertelenmesini ve belirli mahkumiyetlerin infazının ertelenmesini öngörüyor’’ açıklamasını yaptı. 

TBMM’nin denetimini
etkili biçimde işletilmeli

Hükümetin atması gereken adımlara değinen Karakuş, ‘’Silahsızlanma ve tasfiye sürecinde izlenecek kriterleri kamuoyuna açıklamak. Tespit ve teyit süreçlerinin sonuçlarını, güvenlik bakımından sakıncalı olmayan ölçüde düzenli olarak kamuoyuyla paylaşmak. Kanunun uygulanmasında öngörülebilirlik ilkesi bağlamındaki belirsizlikleri gidermek. TBMM’nin denetimini etkili biçimde işletilmeli’’ değerlendirmesinde bulundu.

Ekonomik, sosyal ve siyasal yaşama

katılım için düzenlemeler yapılmalı

7595 sayılı kanun genel bir infaz reformu olmadığını kaydeden Karakuş, ‘’Belirli suçları ve PKK/KCK ile bağlantılı faaliyetleri esas alan, özel koşullara bağlı bir geçiş dönemi yasası. Soruşturma ve kovuşturmalar için beş veya on yıllık erteleme süreleri; bazı mahkumiyetlerin infazı için de ceza miktarına göre beş veya on yıllık erteleme öngörüldü. Kanunda ayrıca kapsam dışı bırakılan suçlar ve erteleme döneminde yeni bir “terör suçu” işlenmesinin sonuçları düzenleniyor. Bu nedenle uygulamada şu konular açıklığa kavuşturulmalı. Kanundan yararlanma koşulları ve başvuru usulleri konusunda açık, objektif kriterler belirlenmeli. Kanunun uygulanmasında benzer hukuki durumdaki kişiler arasında ayrımcılığa yol açabilecek uygulamalar önlenmeli; kararlar nesnel ölçütlere ve hukuki güvencelere dayanması konusunda tedbirler alınmalı. Geri dönenlerin barınma ve sağlığa erişim, ekonomik, sosyal ve siyasal yaşama katılımı konusunda gerekli düzenlemeler yapılmalı, tedbirler alınmalı ve güvenceler oluşturulmalı’’ ifadelerini kullandı.

Hakikat, adalet, yüzleşme ve
toplumsal onarım sürece dahil edilmeli

‘Demokratikleşme adımları, silahsızlanma koşuluna bağlanmadan hayata geçirilmeli’’ diyen Karakuş, ‘’7595 sayılı Kanun’un odağında silahsızlanma ve bunun hukuki sonuçları bulunuyor. BM’nin çatışma çözümü rehberi ve uluslararası deneyimlere göre silahsızlanma, hukuki reformlar ve demokratikleşme adımlarıyla desteklenmese kalıcı bir barış üretemez. İzleme mekanizması bağımsızlık, çoğulculuk ve hesap verebilirlikle güçlendirilmeli. Hakikat, adalet, yüzleşme ve toplumsal onarım sürece dahil edilmeli’’ dedi.

Mağdur ailelerinin ve sivil
toplumun sürece katılımını sağlamalı

Karakuş, konuşmasını şöyle tamamladı: ‘’7595 sayılı Kanun, ağırlıklı olarak belirli suçlara ilişkin soruşturma, kovuşturma ve ceza infazı süreçlerini düzenliyor. Geçmişteki ağır insan hakları ihlallerinin aydınlatılması, zorla kaybetmelerin araştırılması, mağdur ailelerinin hakikate erişimi ve toplumsal onarım ise daha kapsayıcı bir çözüm mimarisi gerektiriyor. Böylesi bir yaklaşım, silahsızlanma ve geçiş dönemi yasalarının toplumsal barışa dönüşmesini destekleyecek. Bu kapsamda hükümet ve TBMM: zorla kaybetmeler ve faili meçhul cinayetler hakkında etkili soruşturma ve hakikate erişim mekanizmaları oluşturulmalı. Çatışmadan etkilenen bölgelerde sosyal, ekonomik ve psikolojik onarım programları geliştirmeli. Kadınların, gençlerin, mağdur ailelerinin ve sivil toplumun sürece katılımını sağlamalı. Geçmişteki ağır insan hakları ihlallerin tekrarlanmasını önleyecek kurumsal güvenceler oluşturmalı.’’ Haber Merkezi