Hükümetin yüksek enflasyon savunması çöktü
Merkez Bankası, 2026 yılı enflasyon hedefini yukarı yönlü güncellerken faturayı 'savaş kaynaklı gelişmelere' kesti. Ancak çatışmaların tam merkezinde yer alan ve savaş ekonomisi yürüten ülkelerin resmi enflasyon verileri, gerçeği gün yüzüne çıkardı.
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) Başkanı Fatih Karahan'ın 2026 yıl sonu enflasyon hedefini yüzde 29,5'e yükseltirken gerekçe olarak "savaş kaynaklı gelişmeleri" göstermesi, gözleri bizzat savaşın ortasında olan ülkelerin enflasyon rakamlarına çevirdi. Veriler, doğrudan çatışma içinde olan ülkelerin birçoğunda enflasyonun Türkiye'nin çok altında olduğunu ortaya koyuyor.
TCMB Başkanı Fatih Karahan, 2026 yılının son Enflasyon Raporu toplantısında yıl sonu enflasyon tahminlerini açıklarken şu ifadeleri kullanmıştı:
''2026 yıl sonu enflasyon tahminimizi yüzde 29,5 olarak yukarı yönlü güncelledik. Enflasyonun 2027 yıl sonunda ara hedeflerimiz olan yüzde 21’e, 2028 yıl sonunda yüzde 13,5’e, 2029 yıl sonunda yüzde 9’a geriledikten sonra orta vadede enflasyon hedefi olan yüzde 5 seviyesinde istikrar kazanacağını öngörüyoruz.
Tahminlerdeki güncellemede, savaş kaynaklı gelişmeler belirleyici oldu. Savaşın seyrine ilişkin belirsizliklerin sürmesi ve enerji fiyatlarının, bir önceki rapor dönemine kıyasla daha uzun süre yüksek kalacağı beklentisi, enflasyon tahminlerini yukarı yönlü etkiledi.''
Karahan'ın enflasyon artışında işaret ettiği jeopolitik gerilimlerin ve savaşın başrolündeki ülkelerde son açıklanan enflasyon oranları ise TCMB'nin gerekçesiyle açık bir tezat oluşturuyor:
İsrail: Ortadoğu'daki sıcak çatışmaların tam merkezinde yer alan İsrail'de, Eylül 2026 itibarıyla açıklanan yıllık enflasyon oranı yalnızca yüzde 1,6 seviyesinde.
ABD: Küresel aktör ve çatışmaların dolaylı tarafı olan ABD'de, Ekim 2025 verisindeki teknik bir kesinti nedeniyle Ekim 2026 için resmi yıllık oran tam olarak açıklanamadı. Ancak açıklanan son 11 aylık verilere ve Eylül 2026'daki yüzde 3,7'lik yıllık orana bakıldığında, enflasyonun istikrarlı şekilde düşük tek hanelerde seyretmeye devam ettiği görülüyor.
Rusya: İki buçuk yılı aşkın süredir savaş ekonomisi yürüten ve Batı'nın ağır ekonomik yaptırımlarına maruz kalan Rusya'da, Eylül 2026 itibarıyla yıllık enflasyon yüzde 6,35 seviyesinde gerçekleşti.
Ukrayna: Topraklarında savaşın yıkıcı bir şekilde sürdüğü, sanayi ve enerji altyapısı Rus saldırılarıyla ağır hasar alan Ukrayna'da bile Ekim 2026 yıllık enflasyonu yüzde 11,0 olarak kaydedildi.
İran: Ortadoğu'daki gerilimin diğer cephesi olan ve yıllardır süren uluslararası ambargolar altında ezilen İran'da ise ekonomik tablo oldukça ağır. Ekim 2026 dönemi itibarıyla yıllık enflasyon yüzde 88,7 oranında açıklandı.
TCMB'nin "savaş ve enerji fiyatları" vurgusu; ekonomisi savaşa, yıkıma ve uluslararası yaptırımlara göre şekillenmiş ülkelerin (İran haricinde) tek haneli veya düşük çift haneli enflasyon rakamlarına sahip olmasıyla boşa düşüyor. Topraklarında aktif savaş yürütülen Ukrayna (yüzde 11,0) ve savaşın tetikleyicisi konumundaki İsrail (yüzde 1,6) gibi ülkelerin güncel enflasyon oranları, TCMB'nin 2026 sonu için revize ettiği yüzde 29,5'lik iyimser hedefin dahi çok uzağında kalıyor.
Öyle ki; İran hariç tutulduğunda, savaşan dört ülke olan İsrail, ABD, Rusya ve Ukrayna'nın enflasyon oranları üst üste konulduğunda ulaşılan yüzde 22,65'lik toplam bile, Türkiye'nin tek başına sahip olduğu enflasyon oranının altında kalıyor.
Ekonomi yönetiminin enflasyondaki sapmayı jeopolitik risklere bağlayan yaklaşımı sadece TCMB ile de sınırlı değil. Benzer bir savunma, Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek'in geçen hafta yaptığı 2027 bütçe sunumunda da kayıtlara geçmişti.
Şimşek, sunumunda "Jeopolitik şoklar yaşanmamış olması halinde enflasyon 7 puan daha düşük gerçekleşecekti" ifadelerini kullanmıştı. Ancak TÜİK'in açıkladığı son yüzde 29,77'lik resmi enflasyon oranından Şimşek'in bahsettiği bu "7 puanlık jeopolitik şok" payı düşüldüğünde bile ortaya çıkan yüzde 22,77'lik oran, savaşan dört ülkenin toplam enflasyonunu (yüzde 22,65) yine de geride bırakıyor.
Ortaya çıkan bu veriler, Türkiye'deki derinleşmiş enflasyon sorununun küresel jeopolitik gelişmelerden ve dışsal şoklardan ziyade, içerideki yapısal sorunlar ve makroekonomik dinamiklerle açıklanması gerektiği eleştirilerini haklı çıkarıyor. Bu çarpıcı tablo, savaşın maliyetini cephedeki ülkelerden ziyade Türkiye'nin ödediği yönünde dev bir illüzyon yaratıyor. Cumhuriyet
RSS