Dijital Ortamda Unutulma Hakkı

Öyle bir çağda yaşamaya başladık ki internetin sınırsız arama ve bellek kapasitesi içerisinde, yıllar önce yaptığımız küçük bir paylaşım yıllar sonra hayatımızı etkileyebilmektedir. Bu noktada çoğu insan dijital ortamda unutulmak istemektedir. Arama motorlarında ismim çıkmasın, eski paylaşımlarım silinsin! Peki bu mümkün mü?

Bu hak Avrupa’da ilk kez Avrupa Birliği Adalet Divanı’nın 2014 tarihli Google Spain kararıyla somutlaşmıştır. Kararda, arama motorlarının da “veri sorumlusu” olduğu kabul edilmiş ve belirli koşullarda bağlantıların (linklerin) kaldırılabileceği belirtilmiştir. Ülkemizde ise unutulma hakkına yönelik doğrudan tek bir kanunda tanımlanmasa da Anayasanın 20. maddesi (Özel Hayatın Gizliliği), Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (KVKK) ve Yüksek Mahkeme kararlarıyla (AYM ve Yargıtay) hukuki zeminini bulmuştur.

Yargı yoluna başvurmadan Google üzerinden içerik silinmesi mümkün mü? Evet, Google gibi arama motorları hukuken “veri sorumlusu” olarak kabul edilir ve belirli şartlar altında arama sonuçlarından bağlantıların kaldırılması (indeksten çıkarma) mümkündür. Bunun yapılabilmesi için ilk aşamada Google’ın sunduğu özel formlar üzerinden (unutulma hakkı kapsamında) başvuruda bulunulmalıdır. İçeriğin kaldırılması, içeriğin kaynağından silinmesi (haber sitesinden tamamen kaldırılması) veya sadece arama sonuçlarından çıkarılması (de-indexing) şeklinde olur. Genel olarak unutulma hakkında ikinci seçenek hayata geçirilmektedir. Böylece Google’dan bir sonucu kaldırmak, içeriğin orijinal web sitesinden silindiği anlamına gelmediğini unutmamak gerekir. Sadece adınızla yapılan aramalarda o bağlantının görünmesi engellenmiş olmaktadır.

İçerik bir çocuğa aitse, "çocuğun üstün yararı" ilkesi gereği kaldırılma olasılığı çok yüksektir. Bunun yanında unutulma hakkının mutlak bir hak olmadığını da unutmamak gerekir. Bu nedenle kamu yararı ile bireyin özel hayatı arasında bir dengenin kurulması gerekmektedir. Kişi siyasetçi, ünlü veya üst düzey yönetici gibi toplumda önemli bir rol oynuyor mu? Haber veya bilgi güncelliğini yitirmiş mi? Bilgi gerçeği yansıtıyor mu? İçeriğin geleceğe ışık tutacak bir değeri veya toplumsal faydası kalmış mı?

Google yapmış olduğumuz başvuruyu reddederse veya 30 gün içinde cevap vermezse ilgili kişi, Sulh Ceza Hakimliğine başvurarak içeriğe erişimin engellenmesi talep edilebilir.