En düşük emekli maaşı alanlar ilk üç ayda reel olarak ciddi kayıplar yaşadı

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), mart ayına ilişkin enflasyon verilerini açıkladı. Açıklanan verilere göre mart ayında aylık enflasyon yüzde 1,94, yıllık enflasyon ise yüzde 30,87 olarak hesaplandı. Ekonomistler, mart ayında TÜFE'nin aylık yüzde 2,04 ile yüzde 3 aralığında, yıllık ise yüzde 31,46 düzeyinde gerçekleşmesini bekliyordu.

ABD-İran arasında çatışmaların sürdüğü Batı Asya gerginliğinin gölgesinde açıklanan beklentilerin oldukça altındaki enflasyon verisi dikkat çekti. Bunun yanında yılın ilk çeyreğinin enflasyon oranları netleşirken asgari ücret ve en düşük emekli maaşı yükselen aylık enflasyon karşısında değer kaybetmeye devam etti. Peki asgari ücret ve en düşük emekli maaşı yılın ilk üç ayında ne kadar değer kaybetti?

2026 YILI ASGARİ ÜCRETİ SENDİKASIZ BELİRLENMİŞTİ

2026 yılında uygulanacak asgari ücretin belirlenme süreci, yalnızca ekonomik bir pazarlık değil aynı zamanda çalışma hayatındaki temsil tartışmalarının da öne çıktığı bir dönem oldu. Aralık 2025'te toplanan Asgari Ücret Tespit Komisyonu, TÜRK-İŞ'in boykotu ve yapısal itirazları gölgesinde çalışmalarını sürdürdü.

TÜRK-İŞ, 12 Aralık 2025'te yaptığı açıklamada komisyon yapısı "adil ve demokratik" hale getirilene kadar toplantılara katılmayacağını duyurdu. HAK-İŞ de mevcut yapının işçileri karar süreçlerinde etkisiz bıraktığını savunarak benzer bir tutum sergiledi.

AÇLIK SINIRININ ALTINDA ZAM YAPILDI

Sendikasız toplantılarını sürdüren Asgari Ücret Tespit Komisyonu asgari ücreti açıkladı. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Işıkhan tarafından 23 Aralık 2025'te açıklanan 2026 yılı asgari ücreti brüt 33.030 TL, net 28.075 TL olarak belirlendi. Bu rakam bir önceki yıla göre yüzde 27 artışa karşılık geliyordu.

TÜRK-İŞ verilerine göre Aralık 2025'te dört kişilik bir ailenin sağlıklı beslenme için yapması gereken aylık gıda harcaması tutarı (açlık sınırı) 30.143 TL'ye yükselmişti. Aynı dönemde yoksulluk sınırı 98.188 TL, bekar bir çalışanın aylık yaşam maliyeti ise 39.123 TL olarak açıklanmıştı. Böylece asgari ücrete açlık sınırının 2.068 TL altında zam yapılmış oldu.

EMEKLİ MAAŞLARI VE SİSTEME ETKİLERİ

2026 yılı Ocak ayında Aralık 2025 enflasyon oranının açıklanmasıyla emekli maaşlarında farklı oranlarda artışlar uygulandı. SSK ve Bağ-Kur emeklileri için artış yüzde 12,19, memur ve memur emeklileri için ise yüzde 18,60 olarak gerçekleşti. Memur emeklilerindeki yüksek oran, toplu sözleşme zammı ve enflasyon farkından kaynaklandı. En düşük emekli aylığı 16.881 TL'den 20.000 TL'ye yükseltilmişti.

Ocak ayındaki sert artış, yılbaşı fiyat ayarlamalarının etkisini yansıtırken şubat ayında gıda fiyatlarındaki keskin yükseliş göze çarptı. Mart ayında ise enflasyon ivmesi beklentilerin çok üzerinde yavaşladı ancak yıllık enflasyon yüzde 30'un altına inemedi. Kümülatif hesaplamalara göre ilk çeyrekte toplam enflasyon yaklaşık yüzde 10,05 seviyesinde hesaplandı.

İLK ÇEYREK BİLANÇOSU: MAAŞLARIN YÜZDE 10'U BUHARLAŞTI

Açıkladığı verilerle sık sık eleştirilerin hedefi olan TÜİK'e göre mart ayında TÜFE aylık bazda yüzde 1,94 artış gösterdi. Bu rakam yılın en düşük aylık artışı olsa da ocak ve şubattaki yüksek seyirle birleştiğinde 2026'nın ilk çeyreğindeki kümülatif enflasyon yüzde 10,03 olarak hesaplandı. Bu kümülatif artış, ocak ayında cebine zamlı maaşı koyan yurttaşın alım gücünün mart sonu itibarıyla yaklaşık onda birini kaybetmesi anlamına geliyor.

ENAG'A GÖRE TABLO DAHA DA VAHİM

Enflasyon Araştırma Grubu'nun 2026 yılının ilk üç ayında açıkladığı enflasyon ise bileşikte yüzde 15.11 olurken bu da asgari ücretin alım gücünün 23.832 TL'ye, en düşük emekli maaşının ise 16.978 TL'ye gerilediğini gösterdi. Enflasyonla oluşan kayıp ile emekli maaşlarının bir önceki yıla geri döndüğü görüldü. En düşük emekli maaşı 2025 Temmuz'daki zam ile 16.881 TL olurken şu anda en düşük emekli maaşındaki alım gücü ile arasındaki fark 100 TL'nin altına indi.

AÇLIK SINIRI İLE ASGARİ ÜCRET FARKI AÇILIYOR

TÜRK-İŞ'in Mart 2026 araştırmasına göre dört kişilik bir ailenin sağlıklı beslenebilmesi için yapması gereken minimum harcama tutarı (açlık sınırı) 32.793 TL'ye ulaştı. 28.075 TL olan net asgari ücret, mart ayı itibarıyla açlık sınırının 4.718 TL altında kaldı. Bekar bir çalışanın aylık yaşam maliyetinin ise 42.585 TL olarak hesaplandığı göz önüne alındığında, tek başına yaşayan bir asgari ücretlinin temel ihtiyaçlarını karşılamak için her ay yaklaşık 14.500 TL borçlanmak zorunda olduğu ortaya çıkıyor.

Emekliler için durum daha da kritik bir boyut taşıyor. Ocak ayında yapılan düzenlemeyle taban aylığı 20.000 TL'ye tamamlanan milyonlarca emekli, yüzde 10,05'lik enflasyon kaybıyla birlikte fiilen en az 18.173 TL ile geçinmek zorunda kalıyor. Cumhuriyet