ÖLÜNCE SOSYAL MEDYA HESAPLARI MİRAS KALIR MI?

Çağ değiştikçe, teknoloji ilerledikçe, insanların talepleri ve yaşamları farklılaştıkça hayatımıza yeni yeni kavramlar giriyor. Bu durum son 20-30 yılda baş döndürücü hızda ilerliyor. Gelinen noktada sosyal medya hesabı diye eskiden alelade görülen dijital platformlar çok ciddi getirisi olan reklam, satış, ticaret vb akla hayale gelmeyen her konuda çok etken bir rol oynamaya başlamıştır.

Artık sabah uyanır uyanmaz telefona uzanıyoruz. Kim ne paylaşmış, kim ne yazmış, kim nerede? Sosyal medya artık sadece bir alışkanlık değil hayatın kendisi. Peki hiç düşündük mü bir gün biz bu hayattan göçtüğümüzde, sosyal medya hesaplarımıza ne olacak? Bundan 5-10 yıl önce sosyal medya hesabı sahibinin vefat etmesi hâlinde hesabı miras kalır mı denilse, birçok kişi soruya anlam veremezdi? Hesaba ne olursa olsun ne mirası, şeklinde cevaplar alınması da oldukça muhtemeldi? İşte tam bu noktada günümüzde “dijital miras” kavramı devreye giriyor. Dijital miras; geride bıraktığımız sosyal medya hesapları, fotoğraflar, mesajlar, videolar ve çevrimiçi verilerin tamamı. Yani aslında dijital dünyadaki benliğimiz, varlığımız. Eskiden insanlar ardında albümler, mektuplar, birkaç eşya bırakırdı. Bugün ise binlerce fotoğraf, yıllara yayılan paylaşımlar, ses kayıtları ve yazışmalar kalıyor. Üstelik bunlar bir çekmecede değil; herkesin erişebileceği platformlarda duruyor. Ölen birinin sosyal medya hesabına denk gelmek, dijital çağın en tuhaf deneyimlerinden biri. Kimi zaman acıyı tazeliyor, kimi zaman “hala buradaymış gibi” hissettiriyor. Geleneksel hukuk anlayışımızda miras; ev, araba veya bankadaki paradan ibaretti.

Bazen vefat eden kişiye olan sevgi bazen ise ortadaki getirinin etkisi ile mirasçılar bu hesapları talep edebilmektedir. Peki sosyal medya hesaplarının, dijital miras olarak mirasçılara devredilmesi mümkün mü?

Vefat ettikten sonra sosyal medya hesapları, e-posta adresleri, bulut depolama alanları ve dijital cüzdanlar gibi tüm çevrimiçi platformlar "dijital miras" kapsamına girmektedir. Bu dijital platformların kime kalacağı ve nasıl yönetileceği konusunda hem kanunî süreçler hem de sosyal medya platformlarının kendi politikaları belirleyici rol oynamaktadır.

Türk hukukunda dijital platformlardaki dijital değerlerin, miras yolu ile nasıl devredileceğine ilişkin özel ve doğrudan kanunî bir düzenleme bulunmamaktadır. Konuya genel miras hukuku ilkeleri uygulanmaktadır. Böylece Türk Hukukunda reklam geliri elde edilen (YouTuber, influencer vb) ticari değeri olan veya içinde kripto para bulunan hesaplar, mahkemelerce maddi bir karşılığı olan dijital malvarlığı olarak değerlendirilmekte ve terekeye (miras listesine) dahil edilmektedir. Çünkü bir "Youtuber"ın kanal geliri, bir oyuncunun dijital kütüphanesi veya binlerce takipçili bir Instagram hesabı, maddi birer varlık hâline gelmiş durumdadır.

Peki miras kalması sağlanan dijital bu değerlere giriş nasıl sağlanacak? Hesapların şifresine nasıl ulaşılacak? Vefat eden birinin hesabına ulaşmak için iki temel yöntem bulunmaktadır: platformların sunduğu araçları kullanmak veya kanunî yollara başvurmak. Örneğin Apple firması, atama özelliği ile kullanıcılara vefatlarından sonra hesaplarının devredilmesi imkânı tanıyabilmektedir. Ancak tüm bu kargaşalara mahal vermemek için vefat öncesinde dijital değerler için bir vasiyetname yapmak ve/veya giriş bilgilerini mirasçılara bildirmek veyahut ölümünden sonra açılmak üzere saklanacak vasiyetname içeriğine bu bilgileri yazmak daha doğru bir çözüm olacaktır.