Türkiye'nin sera gazı emisyonları 2025'te yüzde 4,2 arttı. COP31'e başkanlık edecek Türkiye, dünyanın en büyük 16 kirleticisi arasında en yüksek yıllık artışı kaydetti.
Türkiye bu yıl dünyanın en önemli iklim zirvesine başkanlık edecek. Ancak zirve öncesinde açıklanan yeni veriler, ülkenin sera gazı emisyonlarında ters yönde ilerlediğini gösteriyor.
Türkiye'nin sera gazı emisyonları 2025'te yüzde 4,2 artarak 610,8 milyon ton karbondioksit eşdeğerine ulaştı. Bu, dünyanın en büyük 16 kirletici ülkesi içinde en yüksek oransal artış oldu.
Avrupa Komisyonu Ortak Araştırma Merkezi'nin (JRC) Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) verilerinden de yararlanarak hazırladığı rapora göre, emisyon artış hızında Türkiye'yi yüzde 2,7 ile Vietnam, yüzde 2,2 ile ABD ve yüzde 1,9 ile Kanada izledi. İran'ın emisyonları yüzde 1,7, Suudi Arabistan'ın ise yüzde 1,3 arttı.
Buna karşılık dünyanın en büyük kirleticilerinden altısı 2025'te emisyonlarını azalttı. Japonya'da yüzde 1,4, Avustralya'da yüzde 1,3, Brezilya'da yüzde 0,9, Avrupa Birliği'nde ve Hindistan'da yüzde 0,2, Rusya'da yüzde 0,1 düşüş kaydedildi.
Dünyanın en büyük emisyon kaynağı Çin'deki artış ise yüzde 0,1'de kaldı.
Türkiye'nin yüzde 4,2'lik emisyon büyümesi küresel artış oranının da oldukça üzerinde. Dünya genelinde sera gazı emisyonları aynı dönemde yüzde 0,7 arttı.
Bir yılda 24 milyon ton daha fazla emisyon
Raporla birlikte yayımlanan veriler, Türkiye'deki artışın 2025'e özgü olmadığını gösteriyor.
Türkiye'nin sera gazı emisyonları 1990'da yaklaşık 226 milyon ton karbondioksit eşdeğeriydi. Bu miktar 2005'te 320,1 milyon tona, Paris Anlaşması'nın kabul edildiği 2015'te 464,7 milyon tona yükseldi.
Emisyonlar 2023'te 562,2 milyon ton, 2024'te 586,4 milyon ton olarak hesaplandı. 2025'te ise 610,8 milyon tona çıktı. Sadece son bir yıldaki artış yaklaşık 24,4 milyon ton karbondioksit eşdeğerini buldu.
Türkiye'nin küresel sera gazı emisyonlarındaki payı da bu dönemde yüzde 1,1'e ulaştı.
Türkiye'nin emisyonlarını yukarı çeken ne?
JRC'nin ayrıntılı verilerine göre, başlıca sektörler içinde en yüksek oransal artış binalarda gerçekleşti. Binalardan kaynaklanan emisyonlar bir yılda yüzde 8'den fazla artarak yaklaşık 77 milyon ton karbondioksit eşdeğerine çıktı.
Sanayide yakıt kullanımından kaynaklanan emisyonlar yaklaşık yüzde 5 artışla 85,3 milyon tona ulaştı. Elektrik ve ısı üretiminden kaynaklanan emisyonlar ise yüzde 4,5 büyümeyle 156,2 milyon tona çıktı.
Ulaştırmadan kaynaklanan emisyonlar yaklaşık yüzde 3,9 artarak 105,2 milyon ton oldu. Endüstriyel süreçlerdeki artış ise yaklaşık yüzde 3,8 seviyesinde hesaplandı.
Türkiye'nin emisyonunda en büyük pay elektrik ve ısı üretimine ait. Bu alan toplam emisyonların dörtte birinden fazlasını oluştururken ulaştırmanın payı yaklaşık yüzde 17, sanayide yakıt kullanımının payı yüzde 14, binaların payı ise yüzde 13'e yakın.
Kişi başına emisyon dünya ortalamasını geçti
Toplam emisyonlardaki yükselişe kişi başına emisyon artışı da eşlik ediyor.
Türkiye'de kişi başına yıllık sera gazı emisyonu 1990'da yaklaşık 4,2 ton karbondioksit eşdeğeriydi. 2005'te 4,7 tona, 2015'te 5,9 tona yükseldi. 2024'te yaklaşık 6,8 ton olan kişi başına emisyon, 2025'te 7,1 tona çıktı.
Bu seviye dünya ortalamasının üzerinde. Rapora göre küresel kişi başına sera gazı emisyonu 2025'te 6,6 ton karbondioksit eşdeğeri oldu.
Türkiye'nin ekonomik üretim başına emisyonlarında ise uzun vadede düşüş var. Satın alma gücü paritesine göre her bin dolarlık ekonomik üretim başına emisyon 1990'daki yaklaşık 0,33 tondan 2025'te 0,19 tona geriledi.
Bu, Türkiye ekonomisinin bir birim ekonomik değer üretirken 1990'a göre daha az sera gazı saldığı anlamına geliyor. Ancak ekonomik üretim başına emisyon azalırken ülkenin toplam emisyonları yükselmeye devam ediyor.t24
RSS