19 KASIM 1938: İSTANBUL'UN ATATÜRK'E SON VEDASI

YAYINLAMA: 19 Kasım 2026 / 00.00 | GÜNCELLEME: 18 Kasım 2026 / 14.47

Bundan tam 88 yıl önce bugün; 19 Kasım 1938 sabahı İstanbul, tarihinin en hüzünlü günlerinden birini yaşadı. Dokuz gün önce, 10 Kasım 1938’de  Dolmabahçe Sarayı'nda ebediyete intikal eden büyük önder, yegane baş komutan  Mustafa Kemal Atatürk, çok sevdiği İstanbul'dan ilelebet ayrılıyordu.

O sabah Dolmabahçe'de düzenlenen cenaze töreninde koca bir millet, kendisini küllerinden yeniden doğuran, bağımsızlığını kazandıran, çağdaş bir ülkenin kapılarını açan liderine, ilelebet yaşayacak cumhuriyetinin kurucusuna veda ediyordu.

Atatürk'ün Türk bayrağına sarılı aziz naaşı, Dolmabahçe Sarayı'ndan çıkarılarak top arabasına yerleştirildi. İstanbul sokaklarında havaya asılı bir hüzün ve çok derin bir saygıyla harmanlanmış hıçkırıklar vardı. Genç, yaşlı, yoksul, varsıl insanlar, askerler, kadınlar, erkekler, çocuklar, öğrenciler müthiş bir yasla ve yaşlı gözlerle ortak acıda buluşmuştu.

Ulu önder, eşsiz devlet adamını sadece kendi milleti değil, bağımsızlık mücadelesinde hasım olduğu ülkelerin temsilcileri de büyük bir saygıyla uğurlamaya gelmişlerdi.

Uluslararası arenada, şu ana kadar hiçbir devlet adamının ulaşamadığı ve asla ulaşamayacağı müthiş bir hayranlıkla herkesin içten saygısını kazanan Atatürk, milletimiz  için yalnızca bir cumhurbaşkanı değildi. O, işgal edilmiş bir ülkede, yıllarca “kul” muamelesi görmüş yoksul halka, “birey” kimliğini kazandırmış, özgüvenini yeniden elde etmesini sağlamış, bağımsızlığın ve özgürlüğün “ ulus devlet “ çatısı altındaki tarifsiz değerini öğretmiş bir baş öğretmen, şahane bir liderdi.

Kadınların değerini, yobaz ve cahil bir grup insana kabul ettirmiş, verilen haklarla  eşit yurttaşlık uygulamasını  kanunlarla sabitlemiş, kısa sürede , mucizevi bir şekilde eğitim, bilim ve kalkınmayı ülke geleceğinin temeline çakmış, egemenliğin kayıtsız ve şartsız Türk Milletinde olduğunu ülkenin  en kılcal damarlarına kadar öğretmişti.

19 Kasım 1938'de İstanbul'dan ayrılan yalnızca Atatürk'ün naaşıydı. Devrimci ruhu, aydınlık düşünceleri, halk, millet, ulus sevdası, Cumhuriyet ülküsü kendisini çok seven, geride bıraktığı vatandaşlarında daha da büyüyerek ve ilelebet var olacaktı. Bu ideal; bir vedaya sığamayacak kadar büyüktü ve yaşamalıydı.  

İzmit'e Yavuz Zırhlısıyla ulaşan naaş, Atatürk'ün sağlığında çok severek  kullandığı Beyaz Tren'e yerleştirildi ve  Ankara'ya uğurlandı. Yol boyunca geçilen bütün köylerdeki vatandaşlar, büyük bir sevgi ve hüzünle kurucu önderleriyle  son kez vedalaşmak için tren yolunda O’nu bekliyorlardı.

20 Kasım 1938 de Beyaz Tren sabah saat 10.00 civarında  Ankara Garı'nda Cumhurbaşkanı İsmet İnönü, devlet yöneticileri, komutanlar ve büyük bir halk topluluğuyla karşılandı.

Halk gün ve gece boyunca TBMM nin önünde hazırlanan katafalka yerleştirilen ulu önderine saygıyla, hüzünle, sel olan gözyaşlarıyla  veda etti.

21 Kasım 1938 de bu kez Ankara'da büyük bir devlet cenaze töreni düzenlendi. Yabancı devletlerin temsilcileri , Atatürk'ün Türkiye Cumhuriyeti’nin bağımsızlığını elde etmek için savaştığı ülkelerin yetkilileri de  sonsuz bir saygıyla O’nun huzurundaydılar.

Atatürk’ün aziz naaşı, Anıtkabir tamamlanıncaya kadar Etnografya Müzesi'ndeki geçici istirahatgâhına yerleştirildi. Bu salon, 15 yıl boyunca Atatürk'ü özlemle ziyaret eden konuklarla ve sevgili halkıyla doldu, taştı. Bugün bu bölüm sembolik olarak korunuyor.

Anıtkabir'in inşasına 1944'te başlandı. Yaklaşık dokuz yıllık çalışmanın ardından yapı 1953'te tamamlandı.

10 Kasım 1953 sabahı saat 09.05'te yapılan saygı duruşunun ardından Atatürk'ün tabutu top arabasına yerleştirildi. Top arabasına 136 Harp Okulu öğrencisi eşlik etti, büyük bir devlet töreniyle Anıtkabir'e getirildi.

Saat 13.30 dolaylarında, Şeref Holü'ndeki sembolik lahit taşının altında bulunan mezar odasına defnedildi. Böylece 1938'de İstanbul'da başlayan son yolculuğu tamamlandı.

Bugün, aradan geçen 88 yılın ardından, o soylu yolculuğa baktığımızda yalnızca geçmişin hüznünü değil, bugünün sorumluluğunu da görmeliyiz.

Çünkü Atatürk'ü anlamak, O’nun kısacık yaşamına sığdırdığı ve hepimizin tek tek içselleştirmemizi istediği çok değerli öğretileri olan akla, bilime, laikliğe, bağımsızlığa, hukukun üstünlüğüne ve Cumhuriyet'in değerlerine sımsıkı sarılıp sahip çıkmaktır.

Her insan bir gün hayata veda eder; ancak Atatürk gibi, düşünceleriyle toplumların hafızasına, eserleriyle tarihin sayfalarına, sevgisiyle insanların yüreklerine taht kurmuş kişiler, fikirleri yaşatıldığı sürece zamana meydan okuyarak sonsuza dek yaşamaya devam ederler.

 

19 KASIM 1938: İSTANBUL'UN ATATÜRK'E SON VEDASI
YORUMUNUZU YAZIN, TARTIŞMAYA KATILIN!
Yorumlar
* Bu içerik ile ilgili yorum yok, ilk yorumu siz yazın, tartışalım *