113 yıl önce yazılan mektup

1882 yılında kendisi gibi doktor olan eşi Fanny Andrews Shepard ile Antep’teki Amerikan Hastanesi’ne gelen ve 1915’te tifüs salgınında yaşamını yitirinceye kadar burada şifa dağıtan Fred Douglas Shepard’ın Amerika’daki oğlu Lorrin Shepard’a yazdığı mektup 6 Mayıs 1913 tarihini taşıyor.

Shepard 1888’de de kazı

alanını ziyaret etmiş

Daktilo ile yazılan ve altında Dr. Shepard’ın ıslak imzası bulunan mektubun bir kopyası, 2017 yılında Lorrin Shepard’ın kardeşi ve 1995'ten 2001'e kadar dedesinin izinden giderek Antep Amerikan Hastanesi’nde görev yapan Dr. Barclay Shepard tarafından Aykut Tuzcu’ya gönderildi. Fred Douglas Shepard, 113 yıl önce yazdığı mektubunda eşi ile Karkamış’a yaptıkları geziden ve “Arabistanlı Lawrence” olarak tanınan ünlü İngiliz casus ve arkeolog Thomas Edwards Lawrence’ın bölgede yaptığı kazılardan söz ediyor. Mektuptan Dr. Shepard’ın 1888 yılında da Karkamış kazı alanına gittiği anlaşılıyor.

Karkamış’ta ilk kazıyı Alman

Felix von Luschan başlatıyor

(Karkamış Antik Kenti’ndeki ilk sistematik kazıyı Alman Felix von Luschan başlatırken, Dr. Shepard’ın kazı alanına ilk gittiği yıllar, 1878-1881 yıllarında arasında ise Halep’teki İngiliz Konsolosu Patrick Henderson’un, Karkamış’ta sondaj ve derinlik ölçümü çalışmaları yaptığı döneme rastlıyor. (Ayfer Tuzcu Ünsal, 1 Ocak 1970 Sabah Arşivi)

Hitit kalıntılarının üzerini Asur, Yunan ve

Roma dönemlerine ait kalıntılar örtüyordu

Dr. Shepard, 1913’te kazı başkanı Charles Leonard Woolley ve Lawrence tarafından yürütülen kazılar sırasındaki gezisini oğluna, “İngiliz, Bay Woolley ve Bay Lawrence tarafından yürütülen kazıları görmek üzere yola çıktık. Tam kapıdan çıkarken doktora bir not verildi. Notun Bay Woolley’den geldiği anlaşıldı. Bay Woolley, bizim bölgeye geldiğimizi duyduğunu yazıyor, kazıları görmeye götürüp akşam yemeğine kalıp kalmayacağımızı soruyordu. Harabelerin genel görünümünde, onları 25 yıl önce son gördüğümden bu yana büyük bir değişiklik olmamıştı. Ancak yaklaşık çeyrek dönümlük bir alan, 20 feet kadar derinliğe kadar temizlenmişti. Böylece eski Hitit saraylarının girişleri ortaya çıkarılmış, bazı güzel heykeller ve hiyeroglif yazıtlar gün yüzüne çıkarılmıştı.

Ayrıca çok sayıda küçük eşya da bulmuşlardı: Çanak çömlekler, kandiller, boncuklar, oyuncaklar ve başka oyun araçları. Hitit kalıntılarının üzerini Asur kalıntıları, onların üzerini de Yunan ve Roma dönemlerine ait harabeler örtüyordu” diye yazıyor.

Dr. Shepard mektubunda, “Lawrence’ı kazı alanında, kısa süre önce ortaya çıkarılan bazı heykellerin fotoğrafını çekerken bulduk. Heykeller görünüşe göre kralı, kraliçeyi ve çocuklarını temsil ediyordu. Çocuklar, günümüzde küçük Türk çocuklarının da kullandığı aşık kemikleriyle oyun oynamak ve topaç çevirmek gibi çeşitli oyunlarla meşgul olarak tasvir edilmişlerdi” diye anlatıyor.

Lawrence’ın köydeki bir Arap çocuğa fotoğraf banyosu ve baskısı yapmayı etmeyi öğrettiğini de şöyle naklediyor: “İlginç olan, Bay Lawrence’ın Jerablous köyünden 19 ya da 20 yaşlarında bir Arap beyine fotoğrafçılık yapmayı öğretmiş olmasıydı. Jerablous’ta ikinci yıllarıydı ve bu köylü genç bütün banyo ve baskı işlemlerini, çok özel işler dışında fotoğraf çekimlerini de yapıyordu. Üstelik sıradan bir profesyonel fotoğrafçı kadar iyi iş çıkarıyordu.

Cuma günüydü; bu nedenle kazı çalışmaları durmuştu. İşçilerin tamamı, komşu köyden gelen 200 Arap’tı.

Çalışmaların incelenmesini hemen hemen tamamlamıştı ki Bay Gracey ile annenin geldiği haberi ulaştı. Yukarı çıktık ve onları Bay Lawrence’ın oturma odasında bulduk” şeklinde anlatıyor.