Beyaz ette sıra markette

Beyaz et sektörüne kayyım atanması ve zincir marketlere kesilen milyonluk cezaların ardından uzmanlar, fiyat artışlarının temel nedeninin yüksek üretim maliyetleri olduğunu belirtti.

Beyaz et sektöründeki 13 firmaya “piyasa işleyişini bozdukları” gerekçesiyle kayyım atanmasının yankıları sürerken Ticaret Bakanlığı şimdi de zincir marketlere fahiş fiyat denetimleri yaptı.

Yapılan açıklamada İstanbul’da usulsüz fiyat artışı yaptığı belirlenen ulusal ve yerel market zincirlerine toplam 10 milyon 114 bin 595 lira idari para cezası kesildiği belirtildi. Tarım uzmanları ise fiyatların polisiye önlemlerle değil tarım ve hayvancılığı güçlendirecek politikalarla düşeceğini savunuyor. Beyaz et fiyatlarında sene başından bu yana peş peşe 3 zamla yüzde 30 civarı fiyat artışı gözlemlendi.

Sektör, iki yıldır rekabet soruşturmaları ve yüksek para cezalarıyla karşı karşıyaydı. Üreticilere denetim kayyımı atayan hükümet Ticaret Bakanlığı kanalıyla da üreticinin fahiş fiyatta adres gösterdiği zincir marketlere ceza yağdırdı.

Ekonomist Güldem Atabay gelişmeleri değerlendirirken esas sorunun, Türkiye ekonomisinin genel maliyet enflasyonu sorunu olduğunu belirtti. Yapısal çözümler yerine soruşturma yöntemlerine başvurulmasını eleştiren Atabay, şunları söyledi:

“Gıda fiyatları polis operasyonlarıyla ve baskınlarla değil, maliyetlerin düşmesi, verimliliğin artması ve öngörülebilir bir yatırım ortamının oluşmasıyla geriler. Üreticiyi potansiyel suçlu, yatırımcıyı potansiyel örgüt üyesi gibi gören anlayış ise fiyatları düşürmekten çok yatırım iştahını azaltıyor. Hükümet, kendi ekonomi politikalarının yarattığı hayat pahalılığıyla mücadeleyi ekonomik araçlarla değil, giderek daha fazla hukuki ve idari müdahalelerle yürütmeye çalışıyor. Suçlu arayışı fiyatları düşürmeye yetmeyecek.”

Tarım yazarı Gazi Kutlu, kırmızı ette de beyaz ette de tüketimin gelişmiş ülkelerdeki seviyelerin oldukça gerisinde olduğuna, Türkiye’nin Avrupa ülkeleri arasında et tüketiminde son sıralarda yer aldığına dikkat çekerek “Türkiye’de üretim maliyetleri çok yüksek. Öncelikle üreticinin desteklenmesi ve vatandaşın satın alma gücünün artırılması gerekiyor. Taşıma suyla değirmen dönmez. Bu şartlar altında yeterli hayvansal protein kaynağına ulaşmamız da mümkün olmaz” dedi.

Türkiye İstatistik Kurumu, Mayıs 2026’ya ait Tarım Ürünleri Üretici Fiyat Endeksi (Tarım ÜFE) verileri, çiftçinin maliyetlerinde artış eğiliminin sürdüğünü gösterdi. Endeks mayısta bir önceki aya göre yüzde 0.61 oranında yükselirken yıllık bazda üretici enflasyonu yüzde 43.08’e ulaştı. 12 aylık ortalamalara göre artış ise yüzde 41.54 kaydedildi.

Aylık artış oranın en yüksek olduğu ana grup yüzde 7.43 oranıyla “balık ve diğer balıkçılık ürünleri; su ürünleri; balıkçılık için destekleyici hizmetler” olurken yıllık bazda zirveye yüzde 70.50 ÜFE artışıyla tek yıllık bitkisel ürünler yerleşti. Alt gruplar incelendiğinde “sebze, kavun-karpuz ile kök ve yumrular” grubu, yıllık yüzde 113.35’lik rekor bir artış kaydetti. Onu yüzde 42.62’yle “pirinç hariç tahıllar, baklagiller ve yağlı tohumlar” takip etti.